Høyringssvar om rettleiing

BARNEOMBODET

Utdanningsdirektoratet Postboks 2924 Tøyen 0608 OSLO

Dykkar ref:	Vår ref:	Saksbeh:	Arkivkode:	Dato:
	08/01401-3	Janicke Sæther Olsen	008;O;BO	25.9.2008

Høyringssvar om rettleiing

Vi viser til Kunnskapsdepartementet sitt høyringsbrev datert 11.07.2008 med forslag til endringar i forskrift til opplæringslova kapittel 22 om retten til nødvendig rettleiing.

Barneombodet støttar departementetst forslag om å tydeleggjere eleven sin rett til nødvendig rettleiing og å styrkje den rettleiinga som eleven faktisk får. Ombodet
trur tiltaket vil kunne medverke til at fleire elevar vil lykkast i utdanninga si og
hindre fråfall i vidaregåande opplæring.

For å sikre retten støttar Barneombodet forslag om krav til formell kompetanse og
tilrådd kompetansekriterium for rettleiarar.

Barneombodet skal i høve lov og instruks arbeide for at barn sine behov, rettar og interesser blir tatt tilbørleg omnsyn til på alle samfunnsområda. Ombodet skal særleg følgje med i at lovgjevnad til vern om barn sine interesser blir følgd, og at norsk rett samsvarar med dei
plikter Norge har etter FNs konvensjon om barnet sine rettar.

Elevar i offentleg grunnskole og vidaregåande opplæring, samt i offentleg godkjende privatskolar, har krav på nødvendig rettleiing om utdanning, yrkestilbod, yrkesval og
om sosiale spørsmål. I forslag til endringar i gjeldande forskrift blir elevane sine rettar
og skoleeigar sine rettar og plikter, presiserde og gjort tydelege.

Eleven sin rett til rettleiing
Det er i dag overlate til den enkelte skole å definere kva som er nødvendig rettleiing, noko som i sin tur fører til store skilnader i det tilbodet elevane får. I stortingsmelding nr. 30 (2003-2004) blir det lagt til grunn at rådgjevarkompetansen er svak. Undersøkingar viser vidare at det mange stader er opp til elevane å ta initiativ til rettleiing, noko som kan føre til at elevar ikkje får den rettleiinga dei har behov for og rett til.

Høyringsforslaget inneber ei konkretisering av rettar for eleven og plikter for skoleeigar og vil etter Ombudets skjøn medverke til ei likeverdig og heilskapleg rettleiing som i betre grad vil gjere det muleg for eleven å ta viktige val og lykkast med utdanninga si.

Særleg viktig er presiseringa av rett til hjelp og oppfølging for å finne seg til rette på skolen. Ombodet legg til grunn at dette er ein føresetnad for god livskvalitet og for å kunne ta gode framtidige yrkes- og utdanningsval. Barneombodet meiner òg det er ei viktig presisering at retten til bistand ikkje er knytt einsidig til at eleven har problem i opplæringa, slik at rett-leiinga også har eit preventivt føremål og kan hindre eleven i å få problem på sikt. I denne samanheng er det viktig med presiseringa av eit heiskapleg syn på eleven.

Ombodet etterlyser krav om at det skriftlege skal trekkjast inn i rettleiinga, særleg det som er knytt til kartlegging av problem, klargjering av eleven sine mogleiker og kva skolen kan bidra med av tiltak. Dette kravet vil gjere det enklare for eleven å tileigne seg råda, i tillegg til behovet for å kunne overprøve om eleven faktisk har mottatt det tilbodet han har krav på.

Tilrådd formell kompetanse og tilrådde kompetansekriterium for rådgjevarar
Det finst ikkje formelle kompetansekrav til rådgjevarar. Departementet føreslær heller ikkje
å lovfeste krav om formell kompetanse, men gir i høyringsdokumentet einast tilrådingar om formell kompetanse og kompetansekriterium.

Ei tilråding kan gi støtte til presiseringa av skoleeigars ansvar for å sikre elevane ei forsvarleg rettleiing, samtidig som ein opnar for mogleiken av at også andre eigenskapar skal kunne telje i valet av søkjarar. Barneombodet kan likevel ikkje sjå at kommunane skulle ha behov for å vike av frå eit krav om formell kompetanse. Ombodet meiner det er viktigere at ein sikrar elevane sine behov for at rådgjevarane har nødvendig kompetanse enn det er for kommunane å stå fritt i valet av rådgjevar.

Dersom målet er å sikre elevane ei betre og meir heilskapleg rettleiing - og unngå store skilnader i rettleiinga mellom ulike skolar og kommunar - så vil ein rekne med at dette best kan skje gjennom krav om formell kompetanse. Arbeidsgjevar vil alltid kunne leggje vekt på andre eigenskapar hjå søkjar òg, såframt minimumskravet er oppfylt. Dersom søkjarane vantar den tilrådde kompetansen, vil kommunen kunne bruke mellombelse tilsetjingar.

Barneombodet er samd i at det ikkje er ein føresetnad at ei rådgjevarstilling skal koblast til ei undervisningsstilling. Derimot ser ein ikke bort frå at pedagogisk kompetanse og inngåande erfaring frå undervisningsarbeid i skolen vil vere er eit pre i nettopp ei rådgkevarstilling.

Utover dette har ikkje Ombodet synspunkt på kva som bør vere formell kompetanse.

Med vennleg helsing
Reidar Hjermann
barneombod	Janicke Sæther Olsen
	rådgjevar

Oppdatert: 30.01.2012 21:01